2015 VWG Midden-Kennemerland
IJsvogelwerkgroep Midden-Kennemerland
Medio   april   2009   is   de   IJsvogelwerkgroep   opgericht   met   als   doel   de   IJsvogel   te beschermen    en    de    leefomgeving    te    verbeteren    in    het    werkgebied    van    de Vogelwerkgroep     Midden-Kennemerland.     Dit     doen     we     door     middel     van inventarisatie    van    de    populatie    en    het    zoeken    naar    geschikte    broedlocaties. Daarna    willen    we    in    goed    overleg    met    de    grondeigenaar    en    beheerder broedwanden    aanleggen.    Na    de    aanleg    van    een    broedwand    is    het    blijven monitoren   van   deze   locatie   belangrijk   voor   het   bepalen   van   het   succes.   Voor   het monitoren     en     onderhouden     van     de     broedwanden     zullen     leden     van     de IJsvogelwerkgroep enkele keren per jaar een broedwand bezoeken.
De IJsvogelwerkgroep is altijd geïnteresseerd in waarnemingen van IJsvogels. Meld waarnemingen van IJsvogels daarom op waarneming.nl De     IJsvogelwerkgroep     is     een     onderdeel     van     de     Vogelwerkgroep     Midden Kennemerland    en    bestaat    onder    andere    uit    de    volgende    personen:    Hans Stapersma,   Renie   van   der   Werf,   Vincent   van   Roemburg,   Jan   van   Leeuwen,   Bart Numan,   Ko   Voorn   en   Klaas   Pelgrim   als   contactpersoon.   Contact   is   mogelijk   via email: ijsvogelwerkgroep@vwgmidden-kennemerland.nl
Mannetje IJsvogel (foto Wim de Groot)
Vrouwtje IJsvogel (foto Luc Knijnsberg)
Het   is   bijna   onvoorstelbaar   dat,   wanneer   zo'n   kleurrijke   IJsvogel   stilletjes   op   een   tak   zit,   hij nauwelijks   opvalt.   Een   IJsvogel   wordt   veelal   waargenomen   wanneer   deze   laag   over   het water    scheert    in    een    kaarsrechte    lijn.    Ook    zijn    luide    roep    "Tie"    verraadt    vaak    zijn aanwezigheid.   Enkele   kenmerken:   lichaamslengte   16   tot   17   cm,   spanwijdte   24   tot   26   cm   en lichaamsgewicht 34 tot 44 gram. Strenge winter doet IJsvogel de das om "Stand    gehalveerd    t.o.v.    vorige    winters!    Uit    tellingen    van    SOVON    blijkt    dat    het    aantal IJsvogels   in   de   winter   van   2008/2009   waarschijnlijk   met   de   helft   is   verminderd.   Volgens   het KNMI   was   deze   winter   de   koudste   winter   in   12   jaar;   in   het   zuidoosten   van   het   land   daalde het   kwik   plaatselijk   zelfs   tot   ruim   -20°C.   Schaatsen   konden   uit   het   vet   worden   gehaald,   maar voor   veel   vogelsoorten   betekenen   ijs   en   sneeuw   een   kwestie   van   leven   of   dood,   zeker   als de vorstperiode lang aanhoudt. De   IJsvogel   is   als   viseter   sterk   gebonden   aan   water,   van   smalle   beekjes   tot   kleine   wateren. Is   hun   voedsel   onbereikbaar   door   ijs   dan   leggen   ze   massaal   het   loodje.   Het   duurt   daarna weer   een   aantal   jaren   voor   de   populatie   zich   herstelt.   De   ijsvogelstand   vertoont   dan   ook sterke   schommelingen.   In   de   voorgaande   elf   zachte   winters   hadden   deze   kleurrijke   vogels wind   mee.   Niet   alleen   namen   ze   in   aantal   toe,   ze   breidden   zich   ook   naar   steeds   meer   delen van   Nederland   uit   en   konden   op   veel   plekken   aangetroffen   worden.   Aan   die   opmars   lijkt   nu abrupt een einde gekomen." (SOVON Vogelonderzoek Nederland, 16 maart 2009). IJsvogels in Midden-Kennemerland Regelmatig   worden   IJsvogels   waargenomen   in   Midden-Kennemerland.   Zowel   volwassen   als jonge   vogels   worden   gezien.   Het   is   helaas   niet   duidelijk   hoeveel   IJsvogels   er   leven   in   dit gebied.   Vanuit   het   verleden   zijn   enkele   broedlocaties   bekend.   Maar   nu   in   2009,   is   het onduidelijk of ze er nog broeden. Ook   de   IJsvogels   in   Midden-Kennemerland   hebben   te   lijden   gehad   onder   strenge   winters. Door   het   inrichten   van   geschikte   broedlocaties,   kan   de   ijsvogelpopulatie   geholpen   worden sneller te herstellen. Momenteel is er een gebrek aan geschikte broedlocaties. Broedlocaties IJsvogels    zijn    holenbroeders    en    graven    zelf    een    gang    en    een    nestholte    in    een    steile onbegroeide   oever.   Een   broedwand   kan   afhankelijk   van   het   gebied,   vaak   met   minimale inspanning    gerealiseerd    worden    door    het    vertikaal    afsteken    van    een    bestaande    oever. Ideaal   is   een   locatie   bij   helder   water,   met   enig   struweel   bovenop   de   oever   en   een   stevige uitstekende tak voor de wand waarop de IJsvogel kan rusten.
IJsvogels komen uit het dal: 2014 een mooi jaar! In   maart   2014   waren   er   de   eerste   tekenen.   Na   de   op   één   na   zachtste   winter   sinds 1706,   waren   er   opvallend   meer   ijsvogels   bij   de   broedplaatsen   dan   de   laatste   drie jaar.   Een   snelle   eerste   telling   in   maart   door   de   IJsvogelwerkgroep   voorspelde   dat het      aantal      paartjes      mogelijk      zou      stijgen      van      1      naar      5      paar. Die   verwachting   is   niet   helemaal   uitgekomen.   Niet   minder   dan   4   paar   ijsvogels zijn   in   2014   vastgesteld   als   broedvogel.      Sinds   de   oprichting   van   onze   werkgroep hebben   we   dit   nog   niet   mee   gemaakt.   Een   verhoging   met   300%   ten   opzichte   van de   1   paar   uit   2013.   De   zeer   zachte   winter   is   daarmee   van   grote   waarde   geweest voor de ijsvogelstand in de regio. Verspreid   over   de   regio   kende   Midden   Kennemerland   4   broedparen   en   wel   in Bakkum, Wijk aan Zee, Buitenhuizen en Heemskerk. Voorspeld   werd   ook   dat   door   het   gunstige   winterklimaat   veel   ijsvogels   eerder   tot broeden   zouden   komen.   Daardoor   was   de   kans   groot   dat   veel   ijsvogels   niet   twee, maar    hopelijk    drie    broedsels    konden    grootbrengen.    Ook    die    voorspelling    is uitgekomen. Uit   het   onderzoek   van   de   IJsvogelwerkgroep   blijkt   dat   van   de   2   broedparen   50% ook    een    derde    broedsel    heeft    gemaakt.    Dat    is    veel    meer    dan    gemiddeld. Een   rekensom   over   het   aantal   jonge   ijsvogels   dat   in   de   regio   geboren   kan   zijn, levert   een   getal   op   van   ruim   20   jonge   ijsvogels.   Niet   verwonderlijk   dus   dat   deze bijzondere vogel nu weer op veel plaatsen te zien is. Uit   de   eerste   berichten   van   diverse   gebieden   komt   ook   een   heel   positief   beeld naar   voren.   Zo   is   de   stand   in   Noord-Holland   gestegen   van   40   paar   naar   bijna   100 paar   ijsvogels   en   in   Twente/Achterhoek   van   25   naar   100   paar.   De   kans   is   daarom groot   dat   landelijk   op   minimaal   een   verdubbeling   van   het   aantal   ijsvogelpaartjes   in 2014   gerekend   kan   worden.   Dat   kan   betekenen   van   370   paar   in   2013   naar   circa 750   paar   in   2014.   Maar   dat   zal   pas   eind   volgend   jaar   duidelijk   zijn   als   alle informatie binnen is. De   ijsvogelliefhebbers   hopen   nu   op   weer   een   zachte   winter   met   in   2015   wellicht een nieuw ijsvogelrecord! We   hopen   op   veel   meldingen   van   waarnemingen   aan   de   werkgroep   IJsvogels, zodat   we   een   beeld   krijgen   van   de   aanwezige   IJsvogels.   We   zullen   de   meldingen discreet   behandelen,   uiteraard   mag   de   melding   ook   via   Waarneming.nl   gedaan worden, maar liefst niet te gedetailleerd. Dit om verstoring te voorkomen.
IJsvogels: Hoe zien ze eruit? Niet veel mensen hebben het geluk er eentje te zien, maar veel mensen kennen hem wel: de IJsvogel. De IJsvogel is onmiskenbaar door zijn felle kleuren. Hij heeft een blauwgroene rug en vleugels. Zijn staart en stuit zijn kobaltblauw en hij heeft witte vlekken op de hals en keel. De buik en wang zijn een warm oranjebruin. De poten zijn oranjerood van kleur. De ondersnavel is bij het vrouwtje dofrood is en bij het mannetje geheel zwart.
(opgericht 10 april 1958)
Vogelwerkgroep Midden-Kennemerland